Studnie głębinowe (wiercone)

Jeżeli na działce brakuje wodociągu albo koszty wody z sieci są zbyt wysokie, studnia głębinowa zwykle rozwiązuje problem w sposób trwały. Daje własne ujęcie wody, działa niezależnie od sieci i przy poprawnym wykonaniu pozostaje tania w eksploatacji, bo zużycie energii przez instalację jest niewielkie, a konserwacja nie wymaga skomplikowanych prac. W praktyce nie chodzi o studnię kopaną z kręgów. Studnia głębinowa powstaje jako odwiert wykonywany wiertnicą, najczęściej głębszy niż 10 m, sięgający do warstwy wodonośnej, czyli warstwy gruntu lub skały nasyconej wodą, zabezpieczony układem rur osłonowych i filtracyjnych. Gdy trzeba sięgnąć głębiej, montuje się pompę głębinową, a istniejący odwiert można niekiedy pogłębić nawet do około 60 m. To ważne, bo głębsza woda bywa lepiej chroniona przed skutkami nawożenia pól czy nieszczelnej kanalizacji. Nie każda działka daje jednak takie same możliwości. O opłacalności decydują warunki geologiczne, wydajność warstw wodonośnych i poprawnie zaplanowana lokalizacja ujęcia.

Czym jest studnia głębinowa i dlaczego warto ją wykonać?

Studnia głębinowa, nazywana też wierconą lub rurową, ujmuje wodę przez wąski odwiert, a nie przez szeroki wykop, dlatego zwykle pracuje stabilniej niż studnia kopana. W praktyce budowlanej o studni głębinowej mówimy najczęściej wtedy, gdy głębokość przekracza 10 m i trzeba sięgnąć do warstwy wodonośnej odizolowanej od wpływu powierzchni terenu.

Potocznie używa się określenia kopanie studni głębinowej, ale technicznie chodzi o wiercenie. Konstrukcję tworzy rura osłonowa studni, która stabilizuje otwór do poziomu warstwy wodonośnej, oraz rura filtracyjna umieszczona w samej warstwie wodonośnej. Do tego dochodzi obudowa przy powierzchni, odpowiednie filtry i, przy większej głębokości, pompa głębinowa tłocząca wodę do domu, ogrodu lub instalacji gospodarczej. Dobrze wykonana studnia ma przewagę, której nie widać od razu. Lepiej znosi okresowe wahania poziomu wód gruntowych, więc ryzyko spadku wydajności w czasie suszy jest mniejsze niż w płytkich ujęciach.

Głębsze ujęcie nie oznacza automatycznie wody gotowej do picia. O tym rozstrzyga badanie jakości, a uzdatnianie wody ze studni dobiera się wtedy, gdy wyniki pokazują taką potrzebę.

Elementy składowe kosztu studni głębinowej – odwiert, materiały, pompa, przyłącze i uruchomienie

Koszt studni głębinowej składa się z kilku pozycji i nie kończy się na samym wierceniu. Najwięcej błędów inwestorzy popełniają wtedy, gdy porównują wyłącznie cenę za metr odwiertu, pomijając materiały, dobór pompy, przyłącze i uruchomienie całego układu:

• Koszt odwiertu studziennego zależy od głębokości, średnicy oraz rodzaju gruntu. Twarde, zwięzłe skały wierci się inaczej niż luźne osady, dlatego cena rośnie wraz z trudnością przewiercania i czasem pracy sprzętu.
• Materiały obejmują rury osłonowe, rury filtracyjne, obsypkę filtracyjną, czyli dobrany żwir wokół filtra, oraz obudowę. To nie są dodatki. Od ich jakości zależą szczelność, odporność na korozję i to, czy filtr nie będzie szybko zamulał się drobinami gruntu.
• Pompa głębinowa musi odpowiadać warunkom pracy. Zbyt słaba nie zapewni odpowiedniego ciśnienia, a zbyt mocna może przeciążać studnię i skracać żywotność układu.
• Przyłącze to połączenie studni z instalacją odbiorczą. Dla właściciela oznacza to rzeczywistą użyteczność ujęcia, a nie tylko wykonany otwór.
• Uruchomienie i sprawdzenie wydajności pozwalają ocenić, czy ujęcie działa zgodnie z założeniami.

Na końcowy koszt wpływa też to, że budowanie studni głębinowych w trudnym terenie może wymagać wiercenia z płuczką lub sprężonym powietrzem, a w najtwardszych utworach także metody udarowej. Przy odwiertach głębszych niż 30 m albo przy poborze przekraczającym 5 m³ na dobę dochodzi obowiązek przygotowania dokumentacji i uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Najtańsza oferta rzadko okazuje się najbezpieczniejsza, bo oszczędność na filtrze, średnicy lub pompie zwykle wraca w postaci spadku wydajności.

Jak przebiega wiercenie studni głębinowych w Katowicach, Krakowie i Tychach?

Wiercenie studni głębinowych zaczyna się jeszcze przed wjazdem wiertnicy. Najpierw trzeba sprawdzić, czy na konkretnej działce wykonanie studni ma uzasadnienie techniczne, sanitarne i prawne:

1. Wizja lokalna obejmuje granice działki, istniejącą i planowaną zabudowę, przebieg instalacji oraz źródła zanieczyszczeń. Odległość studni od szamba, zbiornika na nieczystości czy przewodu rozsączającego wpływa bezpośrednio na bezpieczeństwo wody.
2. Analiza warunków gruntowo-wodnych, oparta w razie potrzeby na badaniach geotechnicznych i dokumentacji geologicznej, pokazuje, gdzie występuje warstwa wodonośna, jaka może być jej wydajność i czy głębokość odwiertu będzie uzasadniona ekonomicznie.
3. Sprawdzenie formalności pozwala ustalić, czy inwestycja mieści się w ramach zwykłego korzystania z wód, czyli poboru na potrzeby własnego gospodarstwa domowego lub rolnego, czy potrzebne będzie pozwolenie wodnoprawne wydawane przez właściwy organ administracji po analizie dokumentacji. Sama budowa studni co do zasady nie wymaga pozwolenia na budowę, ale przy studniach głębszych niż 30 m, przy poborze większym niż 5 m³ na dobę albo w bardziej złożonych warunkach potrzebny bywa także projekt robót geologicznych.
4. Dobór technologii wiercenia zależy od gruntu. W typowych warunkach stosuje się systemy mechaniczno-obrotowe z płuczką, czyli cieczą wynoszącą zwierciny z otworu, lub sprężonym powietrzem, a w bardzo twardych skałach wiercenie udarowe młotem pneumatycznym.
5. Po wykonaniu otworu montuje się rury, filtr i pompę, a następnie sprawdza działanie ujęcia.

Przy wyborze lokalizacji trzeba zachować minimalne odległości wymagane przepisami. To co najmniej 5 m od granicy działki, 7,5 m od rowu przydrożnego, 15 m od budynków inwentarskich i zbiorników na nieczystości, 30 m od przewodu rozsączającego kanalizacji oraz 70 m od nieutwardzonych wybiegów dla zwierząt. W praktyce właśnie na tym etapie najczęściej wychodzą na jaw błędy wynikające z improwizacji. Jeżeli planują Państwo studnię na działce w Katowicach, w Krakowie albo w Tychach, prosimy o kontakt jeszcze przed wyznaczeniem miejsca odwiertu. Pozwala to zaoszczędzić czas, uniknąć błędnej lokalizacji i ocenić, czy wykonanie studni będzie w ogóle wskazane. Sam proces trwa zwykle od kilku godzin do kilku dni, zależnie od geologii i głębokości.

Jak dobrać odpowiednią pompę głębinową do swojej studni?

Pompę dobiera się do parametrów studni, a nie według samej mocy z katalogu. Decydują głębokość odwiertu, poziom lustra wody, czyli poziom wody w studni, oczekiwana wydajność oraz ciśnienie potrzebne w instalacji domowej lub gospodarczej.

Przy większej głębokości stosuje się pompę głębinową tłoczącą wodę z ujęcia do odbiorników. Jeżeli lustro wody znajduje się nisko, pompa musi pokonać większą wysokość podnoszenia, czyli odległość, na jaką urządzenie ma podnieść wodę. Jeżeli dom ma kilka punktów poboru i instalację do podlewania ogrodu, rośnie zapotrzebowanie na wydajność. Zbyt mała pompa daje słabe ciśnienie i pracuje na granicy możliwości. Zbyt duża może nadmiernie obniżać poziom wody w odwiercie, porywać drobiny gruntu i przyspieszać zużycie osprzętu. Dlatego dobór zawsze łączy się z budową studni, średnicą rur, typem filtra oraz rzeczywistym poborem wody:

• Głębokość studni i poziom lustra wody decydują o wysokości podnoszenia.
• Wydajność warstwy wodonośnej określa, ile wody studnia może oddać bez przeciążenia.
• Średnica odwiertu i konstrukcja filtra ograniczają wybór urządzenia.
• Wynik badania wody pokazuje, czy potrzebne będzie dodatkowe uzdatnianie wody ze studni.

Najczęstszy błąd nie polega na tym, że pompa jest słaba, lecz na tym, że jest niedopasowana do całego układu. Aby dobrać głębokość odwiertu, średnicę rur i pompę bez kosztownych poprawek, zapraszamy do przesłania danych działki oraz planowanego zużycia wody.

Najważniejsze informacje o studniach głębinowych

Studnia głębinowa to wiercony odwiert sięgający zwykle poniżej 10 m do warstwy wodonośnej, który stanowi niezależne i tanie w eksploatacji źródło wody. Dobrze wykonane ujęcie daje stabilniejszą wydajność niż studnia kopana, lepiej znosi suszę i zmniejsza ryzyko zanieczyszczeń z powierzchni gruntu. Koszt studni głębinowej obejmuje nie tylko odwiert, ale też rury osłonowe i filtracyjne, pompę głębinową, przyłącze oraz uruchomienie i sprawdzenie wydajności. Wiercenie wymaga analizy warunków gruntowo-wodnych, właściwej lokalizacji zgodnej z przepisami oraz sprawdzenia, czy potrzebne są dodatkowe formalności, na przykład pozwolenie wodnoprawne. Pompę dobieraj do głębokości studni, poziomu lustra wody, wydajności warstwy wodonośnej i rzeczywistego zużycia, a jakość wody zawsze potwierdzaj badaniem i w razie potrzeby uzdatnianiem.